Loan ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಕುಟುಂಬ ದುಃಖದ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಆ ಸಾಲವನ್ನು ಈಗ ಯಾರು ತೀರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಾಡುವುದು ಸಹಜ.
ಬಹುತೇಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಸಾಲ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಆತನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದವರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಾಲವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಸಾಲ ತೀರಿಸದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮನೆ, ಜಮೀನು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಹಲವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೆಲಂಗಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವುದು ಏನೆಂದರೆ, ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಲವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮನಬಂದಂತೆ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸಾಲದಾತರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ.
ಸಾಲಗಾರ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಅದರ ಮೊದಲ ಹೊಣೆಗಾರ. ಆತ ಬದುಕಿರುವವರೆಗೆ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಆತನದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆತ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಆ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯದ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ, ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ₹10 ಲಕ್ಷ ಇದ್ದರೆ, ಸಾಲದಾತರು ಗರಿಷ್ಠ ಆ ಮೌಲ್ಯದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಕುಟುಂಬದವರ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಬಂದ ಪ್ರಕರಣ ಏನು?
ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಕರಣ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಮರೆಡ್ಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು.
ಅಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆಯ ಸುಮಾರು ₹14.89 ಲಕ್ಷ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.
ನಂತರ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಕುಟುಂಬದ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪೂರ್ವಜರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮೃತರ ಪತ್ನಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋದರು.
ಕುಟುಂಬದ ವಾದ ಏನಾಗಿತ್ತು?
ಮೃತರ ಪತ್ನಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು.
ತಮ್ಮ ಪತಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ಅವರ ಪತಿಯ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಗಬೇಕು. ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಅಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಲದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕುಟುಂಬದವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಹೆಂಡತಿಯ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ
ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದ ಮನೆ, ಜಮೀನು, ಚಿನ್ನ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಹಣದ ಮೇಲೆ ಮೃತ ಪತಿಯ ಸಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲ
ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಬಳ, ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಳಿತಾಯ ಅಥವಾ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಲದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅವರು ಸಾಲಗಾರರಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಾವ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಲ ವಸೂಲಿ ಸಾಧ್ಯ?
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಳಗಿನ ಆಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಾತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆ
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಮೀನು
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣ
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳು
- ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾಲಿನ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ
ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಬಹುದು.
ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮ
ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಮೀನನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾಲು ಕೇವಲ 25 ಶೇಕಡಾ ಇದ್ದರೆ, ಸಾಲದಾತರು ಆ 25 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲಿನ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಹಕ್ಕು ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು.
ಉಳಿದ ಪಾಲುದಾರರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವೇ ಸಾಲ ತೀರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು?
ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
- ಹೆಂಡತಿ ಸಹ-ಸಾಲಗಾರರಾಗಿದ್ದರೆ.
- ಮಕ್ಕಳು ಸಹ-ಸಾಲಗಾರರಾಗಿದ್ದರೆ.
- ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಗ್ಯಾರಂಟಿಯಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರೆ.
- ಜಂಟಿ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬರಬಹುದು.
ಸಾಲ ವಿಮೆಯ ಮಹತ್ವ
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಸಾಲದ ಜೊತೆಗೆ Loan Insurance ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸಾಲಗಾರ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯೇ ಉಳಿದ ಸಾಲವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ತಪ್ಪಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವವರು ಸಾಲ ವಿಮೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಯಾವ ಕ್ರಮ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ?
ಸಾಲಗಾರ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊದಲು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
ನಂತರ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಅದರ ಮೂಲಕ ವಸೂಲಾತಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲೇಬೇಕು.
ಕುಟುಂಬ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಸಾಲಗಾರ ಮೃತಪಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಕುಟುಂಬದವರು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಸಾಲಕ್ಕೆ ವಿಮೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಯಾವ ಆಸ್ತಿ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯದು ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಕುಟುಂಬದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ವಕೀಲರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ತೀರ್ಮಾನ
ಸಾಲ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಹೆಂಡತಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಲವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಣದಿಂದ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಥವಾ ಅವರ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಸ್ವಂತ ಸಂಪಾದನೆ, ಸಂಬಳ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ, ಮನೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮೃತರ ಸಾಲದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಸಹ-ಸಾಲಗಾರರು ಅಥವಾ ಗ್ಯಾರಂಟಿದಾರರಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಮಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು.
1 thought on “Loan ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?”